Lees alles over de legionella uitbraak in Schijndel.

InwonersNieuws & infoNieuwsLegionellabesmettingen in Schijndel

UPDATE: Geen nieuwe legionellabesmettingen in Schijndel

Sinds vrijdag 19 november zijn er geen nieuwe meldingen van legionella in Schijndel bijgekomen. Dat betekent dat er nog steeds 15 gemelde besmettingen zijn, waarvan er één persoon is overleden. Huisartsen en ziekenhuizen in de omgeving blijven alert. Nog steeds wordt er met man en macht gewerkt aan het onderzoek naar de bron van de besmettingen. Alle betrokken partijen houden er ook rekening mee dat er geen bron gevonden wordt. Dit gebeurt in veertig procent van de legionella-uitbraken.

Bemonsteringen

Vorige week startte de GGD Hart voor Brabant met het nemen van monsters bij mogelijke bronnen. Daarbij zijn bruikbare tips van burgers meegenomen. Dit is een doorlopend proces. Zodra uit onderzoek nieuwe aannemelijke bronnen naar voren komen, worden die ook meegenomen bij de bemonstering. De zoektocht concentreert zich met name op een bron in de buitenlucht. De meest waarschijnlijke en bekende bronnen zijn inmiddels bemonsterd en afgesloten of gereinigd. Denk hierbij aan onder andere aan koeltorens en fonteinen.

Wanneer komen de eerste uitslagen

De eerste uitslagen van de genomen monsters verwacht de GGD Hart voor Brabant in de loop van volgende week. Tussen een bemonstering en de uiteindelijke uitslag zit een periode van tien tot veertien dagen. Pas dán kan de GGD met zekerheid stellen of het om de juiste legionellabacterie gaat.

Laboratoriumonderzoek

Als het laboratorium het monster binnen krijgt, gaat het op kweek. Na 7 tot 10 dagen kan de laborant definitief vaststellen of er legionella groeit. Soms is er al na 3 dagen groei te zien. De precieze bacterietypering duurt echter nog een paar dagen langer. Met de typering is het mogelijk om te kijken of er echt een match is tussen de bacterie waar de patiënten ziek van zijn geworden en de bacterie van de onderzochte bron. Soms lukt het niet om met zekerheid een bron te vinden. Dit kan meerdere redenen hebben: de bron was bijvoorbeeld al schoongemaakt op het moment van bemonsteren, of er was een tijdelijke bron die inmiddels alweer verdwenen is. Ook kan het zijn dat er onvoldoende geschikt materiaal is van de patiënten om te vergelijken.

Vragen van burgers

Inwoners weten het informatienummer van de GGD goed te vinden. Tientallen mensen hebben daar de afgelopen dagen gebruik van gemaakt om vragen te stellen of tips door te geven. Ook de veelgestelde vragen op de website van GGD Hart voor Brabant worden goed bezocht. Inwoners willen vooral weten hoe mensen besmet kunnen raken. De legionellabacterie kan in water zitten. Er is géén risico op besmetting door het drinken van water. Iemand wordt alleen besmet door het inademen van nevel met deze bacteriën. Na 2 tot 14 dagen wordt iemand ziek (meestal 5 tot 6 dagen). Als de bron is uitgeschakeld, kunnen er dus nog steeds mensen ziek worden die eerder zijn besmet. Legionella is niet van mens op mens overdraagbaar.

Stel dat bron niet wordt gevonden

In veertig procent van de legionella-uitbraken wordt géén bron gevonden. Bijvoorbeeld omdat deze slechts tijdelijk aanwezig was, en dus niet is bemonsterd. Een andere reden kan zijn dat de bron wel is bemonsterd maar er tijdens de bemonstering geen legionella te vinden was, bijvoorbeeld na ontsmetting. Over het algemeen doven niet gevonden bronnen vanzelf uit en volgen er dan geen besmettingen meer. In uitzonderlijke gevallen kan een niet gevonden bron in de loop van de tijd weer besmettingen opleveren. De GGD zal in die situatie uiteraard weer opnieuw het brononderzoek opstarten

Lichamelijke klachten na een legionellabesmetting

Klachten die kunnen optreden na een besmetting met legionella zijn: hoge koorts, koude rillingen, verwardheid, soms wat kortademigheid, soms last van braken en diarree. Met name ouderen worden ziek van een besmetting met Legionella. Mensen met een slechte gezondheid, mensen die medicijnen gebruiken waardoor de afweer minder wordt en rokers hebben ook een grotere kans om ziek te worden. Sommige klachten lijken op een infectie door het Coronavirus.

Wat kunnen mensen doen?

Heeft een inwoner klachten die kunnen passen bij een longontsteking? Neem dan telefonisch contact op met de huisarts. Juist wanneer de Covid-test negatief is, zou een legionellabesmetting de oorzaak van de klachten kunnen zijn. Onderzoek op deze besmetting kan eenvoudig en gebeurt door een test in de urine (hierin worden dode bacteriën uitgescheiden). Huisartsen en ziekenhuizen zijn geïnformeerd met de vraag om alert te zijn op mensen met legionella om snel met een passende behandeling te kunnen beginnen. Een legionellabesmetting is over het algemeen goed te behandelen, zeker als het in een vroeg stadium ontdekt wordt.

Meer informatie

  • Kijk bij veel gestelde vragen en antwoorden onderaan deze pagina
  • Neem voor lotgenotencontact, voorlichting & lotgenotenbehartiging contact op met Stichting Veteranenziekte
  • Voor meer informatie over legionellabesmettingen, kun je terecht op de websites van het RIVM en van de Rijksoverheid.
  • Inwoners die vragen hebben kunnen contact met ons opnemen via het telefoonnummer 088 368 64 53 (10:00 – 16:00 uur).
  • Bedrijven die vragen hebben, kunnen contact opnemen met de Omgevingsdienst Brabant Noord via het nummer 088 743 00 00.
Deel het artikel

Veelgestelde vragen

  • Wat is er aan de hand in Schijndel?

    Er zijn een aantal mensen ziek geworden van de legionella bacterie. Het is nog niet bekend waar deze mensen de bacterie opliepen. De GGD doet onderzoek naar de bron.

    Wanneer zijn de legionella besmettingen geconstateerd?

    Sinds 15 november ontving de GGD meer meldingen dan normaal rond deze tijd van het jaar.

  • Wat is legionella?

    Legionella is een bacterie. Deze bacterie kan overmatig groeien in stilstaand water met een temperatuur tussen 20-50 graden (bijvoorbeeld in leidingwater).

  • Word je ziek van legionella?

    De meeste mensen worden niet ziek van legionella. In uitzonderlijke situaties kan iemand ziek worden en een ernstige longontsteking krijgen. Deze infectie noemen we ook wel de veteranenziekte.

  • Wat is de veteranenziekte of legionellose?

    De ‘veteranenziekte’ (ook wel legionellose genoemd) is een ernstige longontsteking die wordt veroorzaakt door de legionellabacterie. Deze bacterie werd in 1976 ontdekt tijdens een epidemie van longontsteking in Philadelphia (Verenigde Staten) onder oud-strijders uit het Amerikaanse legioen.

  • Hoe herken je veteranenziekte of legionellose?

    De ziekte begint met snel opkomende koorts, spierpijn en een ziek gevoel. Gevolgd door longontsteking met hoge koorts boven de 39 °C. De patiënt hoest en is soms kortademig.

  • Wat moet je doen als je deze symptomen hebt en in Schijndel woont of in Schijndel bent geweest?

    Neem direct contact op met de huisarts en meld dat er wellicht contact is geweest met legionella. De klachten zouden ook te maken kunnen hebben met covid-19. Sluit covid-19 uit met een coronatest bij de GGD.

  • Hoe raak ik besmet?

    Je raakt besmet door verneveld water in te ademen. Dus als er kleine druppeltjes water met de legionalla bacterie in de lucht zitten en je ademt die in.

    Goed om te weten:

    • Veteranenziekte of legionellose is niet besmettelijk van mens op mens.
    • Van het drinken van besmet water krijg je geen legionellose.
  • Welke mensen lopen een groter risico?

    De volgende personen lopen een groter risico om ziek te worden:

    • zware rokers;
    • ouderen; en
    • mensen die geneesmiddelen gebruiken die hun afweer verstoren (bijvoorbeeld mensen die een transplantatie hebben ondergaan.
  • Wat zijn de verschijnselen bij een legionella-griep (de lichte vorm)?

    Twee tot vijf dagen kun je last hebben van lichte griepachtige verschijnselen zoals: koorts, hoofdpijn, spierpijn en hoesten. De ziekte is in deze lichte vorm niet gevaarlijk. Over het algemeen gaan deze klachten van zelf over. Blijf of word je echter erg ziek, neem dan contact op met jouw huisarts.

  • Wat zijn de verschijnselen van de veteranenziekte (legionellose, de zware vorm)?

    De ziekte begint met een snel opkomende hoofdpijn, spierpijn en een ziek gevoel, gevolgd door longontsteking met koorts boven 39 °C. De patiënt hoest en is soms kortademig. Soms zijn er ook neurologische verschijnselen zoals verwardheid en slaapzucht kunnen bij de ziekte passen. Een aantal patiënten heeft last van braken en diarree.

    Veteranenziekte kan zeer ernstige gevolgen hebben, maar is door directe toediening van de juiste antibiotica goed te behandelen. Wel kan het, na genezing van de longontsteking, nog lang duren voor de patiënt weer helemaal is opgeknapt.

  • Wat kun je doen / Waar kun je op letten?

    Heb je klachten? Neem dan contact op met je huisarts. Juist wanneer jouw Covid-test negatief is, zou een legionellabesmetting de oorzaak van de klachten kunnen zijn. Onderzoek op deze besmetting kan eenvoudig en gebeurt middels een urinetest. De GGD informeerde huisartsen en ziekenhuizen om alert te zijn op mensen met legionella om snel met een adequate diagnostiek en behandeling te kunnen beginnen. Een legionellabesmetting is over het algemeen goed te behandelen, zeker als het in een vroeg stadium ontdekt wordt.

  • Waar komt de legionellabacterie voor?

    De legionellabacterie zit in de grond en in het (leiding)water, maar in zulke kleine aantallen dat de bacterie geen gevaar vormt. De legionellabacterie vormt pas een probleem als zij zich heeft kunnen vermenigvuldigen. Dit kan vooral in stilstaand water of water met een temperatuur tussen de 20-50 °C (optimaal is 37 °C).

  • Wat is de incubatietijd?

    De tijd tussen de besmetting (dus het in aanraking komen met de bacterie) en het optreden van de eerste ziekteverschijnselen. Deze periode ligt tussen de 2 - 14 dagen, gemiddeld 5 – 6 dagen.

  • Hoe is de 'veteranenziekte' te behandelen?

    De veteranenziekte is goed te behandelen, zeker als je er snel bij bent.

    Het is wel een ernstige aandoening en naar schatting overlijdt 10% van de patiënten met de ernstige variant bij wie een opname noodzakelijk is. Hoe sneller de juiste antibiotica wordt gestart, die elke huisarts kan voorschrijven, des te lager is het risico van overlijden. Genezing duurt dan gemiddeld nog enige weken.

  • Waarom zijn de fonteinen uitgezet?

    De legionella bacterie komt voor in leidingwater. Uit voorzorg zijn fonteinen uitgezet omdat deze leidingwater sproeien.

  • De fontein in Schijndel is uitgezet. Daar is nu stilstaand water, is dat een risico?

    Nee, stilstaand water is geen risico, zelfs als er legionella in zou zitten. De fontein is ook getest, dus voor dat hij aangaat weten we de uitslag.

  • Wat kan ik thuis doen om de kranen in mijn eigen huis veilig te gebruiken?

    De waterleidingen thuis zijn niet de aannemelijke bron van deze uitbraak. Maar het is altijd goed om na te gaan of jouw boiler of combiketel op tenminste 60 graden is afgesteld. Gebruikte je kranen langer dan 1 week niet? Spoel de leidingen dan 5 minuten door in een goed geventileerde ruimte. Dit doe je bijvoorbeeld door het raam te openen, de douchekop in emmer water open te zetten en zelf ruimte verlaten.

  • Moet ik een mondkapje dragen om mezelf tegen legionella te beschermen in Schijndel?

    Legionella besmettingen vinden plaats via kleine waterdruppeltjes via de lucht. De meeste mensen worden gelukkig niet besmet. Bovendien worden de meeste besmette personen niet ziek. De kans dat men ziek wordt door de ‘reguliere’ lucht in Schijndel is nog steeds erg klein. Het dragen van mondkapjes om legionella te voorkomen wordt daarom niet geadviseerd.

  • Moeten sportverenigingen extra maatregelen treffen?

    Nee, er hoeven geen extra maatregelen ingezet te worden.

  • Is het verstandig vanwege de legionella besmettingen om Schijndel te bezoeken?

    Er is vanuit de GGD geen advies om Schijndel te mijden. Het is aan ieder om zelf deze afweging te maken, zolang de bron niet is vastgesteld.

  • Loop ik risico in de supermarkt, waarbij op de groente- en fruitafdeling een nevelsysteem aanwezig is?

    In Nederland zijn geen bekende besmettingen van legionella door nevelsystemen in supermarkt aangetoond. Momenteel lijkt dat ook niet het geval bij de huidige besmettingen van legionella in Schijndel.

  • Kan je groenten eten die beneveld worden in een supermarkt?

    Ja, groenten die beneveld zijn in de supermarkt kunnen zonder risico gegeten worden.

  • Kan ik water uit de kraan blijven drinken?

    Ja, dat kan. Het drinkwater is veilig om te drinken.

  • Is het nodig om bronwater in flessen in te slaan?

    Nee dat is niet nodig. Mensen kunnen gewoon kraanwater drinken.

  • Moet ik mijn leiding (laten) doorspoelen?

    Nee, op dit moment wijst alles erop dat de bron in de buitenlucht zit en niet in een gebouw.

  • Wat is de tijd tussen bemonsteren van een mogelijke bron en de uitslag?

    Als het laboratorium het monster van een mogelijke bron binnen krijgt, gaat het op kweek. Na 7 tot 10 dagen kan de laborant definitief vaststellen of er legionella groeit. Soms is er al na 3 dagen groei te zien. De precieze bacterietypering duurt echter nog een paar dagen langer. Met de typering is het mogelijk om te kijken of er echt een match is tussen de bacterie waar de patiënten ziek van zijn geworden en de bacterie van de onderzochte bron.

  • Wordt de bron altijd gevonden?

    Nee. In veertig procent van de legionella-uitbraken wordt géén bron gevonden.
    Dit kan meerdere redenen hebben: de bron was bijvoorbeeld al schoongemaakt op het moment van bemonsteren, of er was een tijdelijke bron die inmiddels alweer verdwenen is. Ook kan het zijn dat er onvoldoende geschikt materiaal is van de patiënten om te vergelijken.

    Over het algemeen doven niet gevonden bronnen vanzelf uit en volgen er dan geen besmettingen meer. In uitzonderlijke gevallen kan een niet gevonden bron in de loop van de tijd weer besmettingen opleveren. De GGD zal in die situatie uiteraard weer opnieuw het brononderzoek opstarten