De GGD voert zorgtaken uit en moet, als 'gemeentelijke' dienst, voldoen aan een aantal speciale eisen. Een overzicht van voor de gemeente relevante wetten vindt u hier.
In artikel 22 van de Grondwet staat dat de overheid maatregelen treft ter bevordering van de gezondheid. Gemeenten hebben bijvoorbeeld verantwoordelijkheden op het terrein van de preventie, de curatieve sector, de zorg voor jeugd, gehandicapten en ouderen en op terreinen als verslavingsbeleid, maatschappelijke opvang en maatschappelijk werk. De Gemeentewet stelt in artikel 149 dat de raad de verordeningen maakt die hij in het belang van de gemeente nodig oordeelt. Dat kunnen ook regels zijn rond de gezondheid. Grondwet en Gemeentewet schrijven dus geen concrete taken of activiteiten voor, maar leggen de gemeente een meer morele plicht op zich te bemoeien met de gezondheid van de bevolking.
Deze wet zegt dat B&W de totstandkoming en de continuïteit van en de samenhang binnen publieke gezondheid moeten bevorderen en ook de onderlinge afstemming tussen de publieke en de curatieve gezondheidszorg. De gemeenteraad stelt elke vier jaar een nota gezondheidsbeleid vast, waarin hij tenminste aangeeft hoe B&W hun taken uitvoeren. B&W zorgen verder voor de uitvoering van de wet en houden daarvoor een GGD in stand. De wet draagt B&W daarbij de volgende taken op (samengevat):
De wet regelt ook de bescherming tegen infectieziekten zoals tuberculose, seksueel overdraagbare aandoeningen en aids. B&W mogen plaatsen aanwijzen waarin burgers verplicht kunnen worden opgenomen ter medische behandeling. De burgemeester meldt gevallen van aangifteplichtige ziekten bij de GGD, die dan adviseert over maatregelen.
Gemeenten worden met de Wmo verantwoordelijk voor de activiteiten die het mensen mogelijk maken om mee te doen in de samenleving. Dat kan bijvoorbeeld met vrijwilligerswerk en mantelzorg, maar ook met informatie, advies of ondersteuning. Binnen de kaders van het rijk kan elke gemeente haar eigen beleid maken dat past bij haar inwoners. Voor mensen die langdurige, zware zorg nodig hebben is er de Awbz.
Deze wet belast B&W met het toezicht op de kindercentra, gastouders en peuterspeelzalen. Zij wijzen daarvoor inspecteurs van de GGD aan. Het toezicht moet bijdragen aan een goede en gezonde ontwikkeling van het kind in een veilige en gezonde omgeving.
Deze wet beschrijft de eisen waaraan de ambulancezorg moet voldoen en de indeling in Regionale Ambulancevoorzieningen.
Deze wet beschrijft de verantwoordelijkheid en de bevoegdheid van de gemeente bij (de voorbereiding van) de rampen(bestrijding). De wet regelt ook de (verantwoordelijkheid van B&W over de) brandweer en de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen. De leiding van deze laatste taken berust bij de directeur publieke gezondheid/directeur GGD.
In deze wet staat hoe de gemeente moet handelen bij overlijden, begraven en cremeren. Ze moet ook een gemeentelijk lijkschouwer hebben; deze arts legt verklaringen af over een (on)natuurlijke dood.
Deze wet schrijft voor dat B&W voorzien in het bouw- en woningtoezicht. In het Bouwbesluit 2003 staan bouwvoorschriften voor de hygiëne en veiligheid in woningen. Onderwerpen zijn o.a. geluidshinder, vocht, afvalwater, ventilatie, ongedierte en daglicht.
Deze wet regelt o.a. de informatieplicht van de gemeente over haar verordeningen, en besluiten rond de volksgezondheid. De wet regelt ook dat inspecteurs van Volksgezondheid de gemeenten informeren en adviseren.
Deze wet geeft de burgemeester de bevoegdheid om mensen acuut en verplicht te laten opnemen in een psychiatrisch ziekenhuis of instelling, als zij gestoord zijn in hun geestesvermogens en een gevaar zijn voor zichzelf, hun omgeving of de openbare orde.